Để điều trị thành công, đối tượng của bác sĩ không chỉ là bệnh mà còn là người bệnh.

Vừa đi làm về, trời nắng nóng, thở không ra hơi thì có tiếng chuông điện thoại. Tôi uể oải nhấc máy, đầu kia là cô bác sĩ bạn của vợ chồng tôi, giọng có vẻ mệt mỏi, chắc trong ngày cũng đã khám cho khá đông bệnh nhân rồi. Cô muốn nhờ tôi xem giúp một bệnh nhân tâm thần phân liệt đã điều trị nhiều nơi mà chẳng đỡ, gia đình biết chúng tôi làm chuyên khoa này nên muốn xin tư vấn. Tâm thần phân liệt, cái bệnh mà người đời thường gán cho từ "điên" hoặc chập "IC" nghe thật chua xót. Bệnh đã khó điều trị mà lại điều trị nhiều nơi không đỡ chắc phải là thể khó hoặc kháng điều trị. "Xương lắm đây" - tôi nghĩ bụng, nhưng nể bạn nên miễn cưỡng đồng ý!

Bố của bệnh nhân cũng là người trong ngành. Nhìn ánh mắt mệt mỏi và vẻ mặt khắc khổ của anh, lòng tôi chợt cảm thấy như se lại, chắc hẳn đây phải là một ông bố hết lòng vì con. Anh kể bệnh với một giọng như tự sự từng câu, từng chữ thấm đẫm nỗi buồn. Chẳng là cháu đang là sinh viên xuất sắc của một trường đại học, ai sinh con chẳng muốn tự hào về con mình, vậy mà bây giờ... Không hiểu sao cứ nói về chuyên môn thì tôi như tỉnh hẳn, mọi mệt mỏi dường như tan biến. Cứ như thông tin anh cho tôi thì các tuyến bạn chẩn đoán như vậy là ổn rồi. Nhưng sao điều trị lại kém kết quả và hay bị cứng người thế nhỉ? Bệnh nhân dùng liều cũng hợp lý lắm mà. Một điều tôi băn khoăn, trong cơn, cháu thường luôn tin tưởng vào những cảnh, hình ảnh cháu nhìn thấy được, một điều ít gặp ở các bệnh nhân tâm thần phân liệt. Có cái gì đó không ổn, liệu còn điều gì bị bỏ sót không nhỉ? Tôi quay sang hỏi bệnh nhân. Thoáng nhìn, bệnh nhân là một chàng trai ngoài đôi mươi, vẻ mặt tuy mệt mỏi nhưng ánh mắt của cậu vẫn ánh lên nét tinh anh. Dường như cậu muốn nói rằng cậu chẳng cần ai thương hại, cái ánh mắt này mấy khi bệnh nhân tâm thân phân liệt có? Tôi càng cảm thấy điều không ổn là có cơ sở. Cậu trả lời tôi vẻ thận trọng, hóa ra mọi việc đều có nguồn cội như sự thay đổi tính nết là do khi lên đại học cậu hay bị mệt, hụt hơi, khó vào giấc ngủ và khi được uống thuốc điều trị thì bị cứng người nên rất ngại giao tiếp, ngại đến lớp, do đó lực học lại càng giảm sút, cậu lại càng chán học... Các ngôn từ cháu trả lời đều hợp lý, có trước sau, chẳng có vẻ gì là phân liệt cả. Khi khám cho cậu tôi phát hiện có dấu hiệu tổn thương kín đáo đường dẫn truyền vận động một nửa người trái. Thế là tôi quyết định đề nghị chụp cắt lớp não cho cháu để xác định điều còn nghi ngờ. Nhưng khi tiến hành chụp lần một, lần thứ hai rồi lần thứ ba, kết quả cho thấy không có gì bất thường. Tôi phân vân suy nghĩ vô cùng, liệu có tổn thương hay là mình quá cẩn thận? Các xét nghiệm trên vào thời điểm đó cũng lại khá tốn kém. Nhưng tất cả những gì thu được trong khi khám bệnh cứ thôi thúc tôi. Nghĩ đi, nghĩ lại tôi vẫn quyết định cho cháu chụp cộng hưởng từ, một loại xét nghiệm khác hỗ trợ chẩn đoán tốt hơn sau lần chụp cắt lớp thứ ba. Kết quả xét nghiệm không quá bất ngờ khi khẳng định điều nghi ngờ của tôi là cháu bị dị dạng mạch máu ở góc cầu não. Với tôi thật không biết nên buồn hay vui nữa bởi vì vị trí tổn thương đó thì thật khó can thiệp bằng các phương pháp điều trị. Lúc này tôi cảm thấy mình thật là vô dụng. Bố cháu lại tỏ ra bình tĩnh hơn, anh nói "chí ít thì con tớ cũng không mang tiếng là bị điên", còn cháu chưa ý thức được sự nguy hiểm của bệnh khi nghe nói mình không phải bị tâm thần phân liệt thì có chiều cởi mở hẳn với bố mẹ. Mừng thì mừng đấy nhưng rồi tôi cũng phải đối mặt với một thực tế là khối dị dạng ngày một phát triển rồi có một ngày... Nghĩ đến tôi không dám nghĩ tiếp nữa. Đến một hôm anh gọi điện đến lạc cả giọng. Tôi cầm máy nghe mà người cũng run run không kém. Trong điện thoại anh nói ở nước ngoài có thể phẫu thuật loại bỏ khối dị dạng bằng tia Gama knife một loại phẫu thuật lúc đó chưa có tại Việt Nam. Kết quả phẫu thuật thật tuyệt vời, khối dị dạng đã trở lại như kích thước gần bình thường. Sau hơn một năm điều trị duy trì cháu đã trở lại với cuộc sống đời thường.

Đã 5 năm trôi qua kể từ ngày cháu phẫu thuật. Mỗi khi gặp lại, nhìn niềm vui của gia đình và nhìn vào đôi mắt ánh lên đầy vẻ tự tin của cháu, lòng tôi tràn ngập niềm vui. Tôi càng thấy thấm thía lời của thầy tôi "Đối tượng của người thầy thuốc không phải là bệnh mà là người bệnh, hãy đừng bỏ qua bất cứ một yếu tố nào dù là nhỏ nhất để không lạc lối trong rừng rậm lâm sàng".

BS. Minh Anh